In zijn Septemberverklaring had Vlaams minister-president Matthias Diependaele het op 30/9/2026 de hele tijd over een ‘warm Vlaanderen’. Helaas zitten in de begroting weinig zaken waar je het warm van kan krijgen. De begroting van de Vlaamse Regering mag dan wel op orde zijn, ze bevat heel wat maatregelen die mensen en vooral kwetsbare gezinnen in de kou laten staan. “De geboortepremie schrappen vanaf het tweede kind zal voor gezinnen in een kwetsbare situatie een serieuze streep door de rekening zijn. Voor hen telt effectief elke euro omdat ze dagelijks bezig zijn met óverleven. Het zorgt ervoor dat kinderen met meer achterstand aan de start komen en ondermijnt onmiddellijk hun kansen tot opgroeien. Bovendien brokkelt de regering het Groeipakket af”, aldus algemeen coördinator Heidi Degerickx van het Netwerk tegen Armoede. Heidi Degerickx gaf ook een reactie in het radionieuws op Radio 1.

Heidi Degerickx: “Het Groeipakket is hét instrument van de Vlaamse Regering om kinderarmoede, en dus ook gezinsarmoede tegen te gaan. We zijn bezorgd dat de Vlaamse Regering het Groeipakket afbrokkelt, vooral ten nadele van de meest kwetsbare kinderen en jongeren. Er werd al veel bespaard op het Groeipakket en nu gaat er nog een deel vanaf. Deze Vlaamse Regering gebruikt de federale dotatie om de begroting op orde te houden. Ze neemt jaarlijks 500 miljoen euro weg van kinderen en jongeren om andere putten te vullen. Dat is onaanvaardbaar. Het geld zou moeten gaan naar de versterking van het Groeipakket, met name de sociale toeslagen. Het geld komt dus niet bij Vlaamse gezinnen terecht, ook al is het wel voor hen bedoeld."

Het is goed dat de huidige sociale toeslag en de schooltoeslag bij het Groeipakket minimaal overeind blijven. Dat is doorslaggevend voor gezinnen met een beperkt inkomen, en dan vooral ook voor eenoudergezinnen. Ongeveer 1 op 4 eenoudergezinnen (27%) leeft immers in armoede in Vlaanderen.

De afschaffing van het Groeipakket voor schoolverlaters dreigt jongeren van 15 tot 25 jaar die geen onderwijs of opleiding volgen, geen stage lopen en niet werken (NEET-jongeren) zonder inkomen te zetten. Dat neemt meteen ook het beetje zekerheid af voor de toekomst van die jongvolwassenen. Heel wat van hen hebben immers nu al te kampen met dak- en thuisloosheid. De beperking van het Groeipakket voor studerende jongeren tot 23 jaar (ipv 25 jaar) zal dan weer nefast zijn voor jongeren die zijn blijven zitten of studievertraging hebben door ziekte of de combinatie met werk om hun studies te betalen. Zij zullen dus proportioneel meer getroffen worden door deze besparing. Het is afwachten wat de ‘behartenswaardige uitzonderingen’ zullen zijn, maar we vrezen hier nu al willekeur. De maatregel kan ervoor zorgen dat jongeren hun studies vroegtijdig stoppen uit financiële noodzaak. Dat kan dan weer nadelig zijn voor hun jobkansen. Tot slot zouden gezinnen met kinderen geboren voor 2019 door niet-indexering lagere leeftijdsbijslagen krijgen. En net voor die gezinnen dekt het Groeipakket vandaag al het minst van de kosten, volgens berekeningen van de Gezinsbond. 

De minister-president belooft een warm Vlaanderen met vlotte mobiliteit en degelijke infrastructuur. Helaas wordt het budget voor investeringen bij De Lijn gehalveerd van 50 miljoen naar 25 miljoen euro. Er zijn eerder al besparingen doorgevoerd bij De Lijn met de schrapping van heel wat buslijnen en -haltes tot gevolg. De Vlaamse Regering grijpt zo onder meer in op de kansen voor activering voor mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer voor hun verplaatsingen naar het werk, hun zoektocht naar werk of om opleidingen te volgen bij de VDAB. De Septemberverklaring rept ook met geen woord over plannen om de stijgende energieprijzen aan te pakken. Vanaf 1 oktober gaan het ontradingstarief en het sociaal tarief voor energie omhoog. Het sociaal tarief is de beste bescherming tegen prijsschokken, maar volgt nog steeds de energiemarkt. Een prijsstijging van maximaal 15% heeft een grote impact op wie het nu al zeer moeilijk heeft. Het sociaal tarief zal in januari opnieuw stijgen omdat de werkelijke prijsstijging vele malen hoger ligt dan de plafonnering van 15%. Tot slot blijft het stil rond plannen om toekomstige hittegolven te bestrijden voor de meest kwetsbaren.

Heidi Degerickx: “De Armoedebarometer 2026 gaf onlangs nog aan dat de daling van de armoedecijfers niet de realiteit weergeeft op het terrein. Wij vangen onrustwekkende signalen op van mensen uit onze verenigingen. De recente federale hervormingen, zoals de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd en de strengere activering van langdurig zieken, hebben vandaag een onmiddellijk effect op de getroffen mensen.” Duizenden mensen hebben hun werkloosheidsuitkering verloren. We hadden voorspeld dat die niet massaal aan het werk zouden kunnen gaan. Dat blijkt helaas ook uit recente cijfers van de RVA. Slechts ongeveer 1 op 8 langdurig werkzoekenden heeft intussen een job gevonden (13,5%). De helft krijgt nu een leefloon of een ziekte-uitkering.

De besparingen die de Vlaamse Regering en de federale regering doorvoeren, brengen de grondrechten van mensen in een kwetsbare positie in gevaar. Gezinnen die het al moeilijk hebben, dreigen nog meer in de problemen te komen door bijvoorbeeld de schrapping van de geboortepremie of de besparingen in het Groeipakket of op de investeringen bij De Lijn. Het recht op gezondheid, gezin, mobiliteit, inkomen, werk … worden bedreigd. Daarom pleiten we voor een betere toegang en bescherming van de grondrechten met de campagne 'Grondrechten in gevaar' voor de Werelddag van Verzet tegen Armoede op 17 oktober.