Decenniumdoelen, de coalitie met o.a. het Netwerk tegen Armoede, roept begin april 2026 de regering op om gezinnen met lage inkomens te beschermen tegen stijgende energiefacturen. Uit eerdere crises blijkt dat vooral het sociaal energietarief effectief werkt. Daarom vragen we een uitbreiding en automatische toekenning van het sociaal tarief, aangevuld met inkomensgerichte steun voor kwetsbare gezinnen en structurele maatregelen.

De energiecrisis treft niet iedereen op dezelfde manier. Vooral voor wie al met een klein budget moet leven is elke prijsschok er één te veel. Decenniumdoelen vraagt daarom dat de regeringsmaatregelen vooral de laagste inkomens beschermen.

Evaluaties van de maatregelen die getroffen zijn tijdens de vorige energiecrisis tonen aan dat vooral de werking van de index en de verruiming van het sociaal energietarief een efficiënte bescherming hebben geboden. Niet de hele bevolking heeft evenveel steun nodig, maar wie het financieel moeilijk heeft, moet beschermd worden. Gerichte maatregelen naar de lage inkomens moeten voorkomen dat gezinnen met een laag inkomen in energiearmoede belanden.

Het sociaal tarief heeft tijdens de vorige energiecrisis bewezen dat het energiearmoede voorkomt. Het is structureel, gericht en effectief. Een uitbreiding naar de rechthebbenden verhoogde tegemoetkoming, zoals tijdens de Corona crisis, is opnieuw noodzakelijk. Daarnaast is een inkomensgerelateerde compensatie nodig voor gezinnen die geen sociaal tarief krijgen maar wel kwetsbaar zijn.

Decenniumdoelen vraagt dan ook de uitbreiding en automatische toekenning van het sociaal energietarief voor de 20% laagste inkomens en invoering van een getrapt systeem voor de groep uit de derde inkomensdeciel, zodat zij niet langer uit de boot vallen.

Naar de toekomst moet er vooral geïnvesteerd worden in structurele maatregelen die de mensen minder afhankelijk maken van stijgende energieprijzen. Investeren in energiezuinige sociale huisvesting is daarbij een van de meest sociaal-rechtvaardige klimaatmaatregelen. Het verlaagt het armoederisico aanzienlijk, en beschermt mensen daardoor tegen toekomstige crisissen. De plannen van de Vlaamse regering om de investeringen in de bouw en de renovatie van sociale woningen sterk op te trekken en te versnellen en de versterking van het bindend sociaal objectief, zijn dan ook welkom. Bindende doelstellingen aan lokale besturen, met sancties, zouden tegen 2042 kunnen zorgen voor 56.000 extra sociale woningen. Maar met deze doelstellingen vindt slechts één vierde van de gezinnen die vandaag op de wachtlijst staan tegen 2042 een woonoplossing. Voor die andere 150.000 gezinnen biedt dit ‘noodplan’ geen perspectief.

Decenniumdoelen vraagt om het ambitieniveau te verhogen door een verhoging en versnelling van de investeringen in sociale huisvesting met 14% (20% in stedelijk context) als bindende beleidsdoelstelling tegen 2035, met specifieke aandacht voor energie-efficiëntie.

Ook op de verplaatsingskosten is de impact groot. Daarom pleiten we voor het terugdraaien van de besparingen op het openbaar vervoer, voor beter toegankelijk en betaalbaar openbaar vervoer voor iedereen.

Ook investeringen in hernieuwbare energie, energiezuinig maken van private woningen en een boost voor collectieve renovatieprojecten (met onderzoeken van systemen van prefinanciering) zijn belangrijke lange termijn maatregelen tegen energiecrisissen. Vooral gecombineerd met maatregelen om die ook te doen renderen voor mensen met een laag inkomen. Er moet dan ook spoedig invulling gegeven worden aan het geplande sociaal klimaatfonds, met de focus op maatregelen die kwetsbare bevolkingsgroepen ten goede komen, zodat we niemand achterlaten, niet tijdens deze energiecrisis en ook niet tijdens de klimaattransitie.

Decenniumdoelen is een samenwerking tussen mutualiteiten, vakbondsorganisaties, armoedeorganisaties en middenveldorganisaties. We willen een klankbord zijn voor wie structureel armoede wil bestrijden. Onze leden zijn het Vlaams ABVV, ACV, ACLVB, CM, Solidaris, Netwerk tegen Armoede, Welzijnszorg, beweging.net, SAAMO, Mens en Samenleving SAM vzw en LEVL