Nieuw Vlaams actieplan gemiste kans in structurele aanpak van dak- en thuisloosheid

Dak- en thuisloosheid is een extreme vorm van armoede en uitsluiting. Verschillende tellingen van dak- en thuisloosheid legden de afgelopen 5 jaar de omvang van het probleem bloot. In Vlaanderen leven naar schatting 19.500 mensen in dak- en thuisloosheid. Daarvan is een derde minderjarig. Daarnaast wachten 210.000 huishoudens op een sociale woning. Het zijn allemaal mensen waarvan heel wat grondrechten worden geschonden.
In juni 2021 engageerde België zich om tegen 2030 dakloosheid te stoppen en bevestigde dat engagement in februari 2024 nog eens tijdens de Europese conferentie onder het Belgisch voorzitterschap. Op 13 februari 2026 keurde de Vlaamse Regering het Vlaams Actieplan ter voorkoming en bestrijding van dak- en thuisloosheid 2026-2029 goed. Dat plan bevat een aantal goede elementen, maar mist een aantal ambities om dak- en thuisloosheid structureel aan te pakken.

BOA-decreet als instrument tegen gezinsarmoede

Het Decreet Buitenschoolse Opvang en Activiteiten (BOA-decreet) is een cruciale hefboom voor de verbetering van de levenskwaliteit van alle kinderen, in het bijzonder voor kinderen in maatschappelijke kwetsbaarheid en gezinnen in armoede. Het gewijzigde BOA-decreet treedt in werking vanaf 2026. De Vlaamse overheid streeft naar een geïntegreerd aanbod van buitenschoolse opvang en activiteiten (BOA) voor alle kinderen en gezinnen. Het Netwerk tegen Armoede neemt, samen met heel wat andere partners, deel aan het stakeholdersoverleg rond de decreetswijziging. De wijziging biedt kansen, maar brengt tegelijkertijd ernstige risico's met zich mee. We formuleren 3 centrale aanbevelingen vanuit het stakeholdersoverleg.

Bewindvoering bij mensen in amoede

Mensen in armoede die onder bewindvoering staan, ondervinden een aantal belangrijke drempels in enerzijds de aanvraag en het verloop van de bewindvoering en anderzijds het volwaardig deelnemen aan de samenleving eens zij onder bewindvoering staan. Door het meestal geringe leefgeld komen zij vaak in armoede terecht. De verregaande beperkingen op hun bewegings- en beslissingsvrijheid bemoeilijken de participatie aan de samenleving nog meer. Dit dossier werd geschreven samen met mensen in armoede onder bewindvoering. We gaan dieper in op verschillende drempels en problemen waar mensen onder bewindvoering mee te maken krijgen.

Dossier ziekte en werk: Mensen in armoede aan het woord

Mensen die uit de arbeidsmarkt vallen door ziekte ervaren een verhoogd armoederisico. Er is een sterke relatie tussen gezondheid, werk en armoede: arm maakt ziek, ziek maakt arm. Ziek worden zorgt vaak voor het verlies van werk met een minder gunstige financiële situatie en een verhoogd armoederisico tot gevolg. In het dossier over ziekte en werk In dit dossier staat de stem van ervaringsdeskundigen centraal. Het gaat om mensen die met een langdurige ziekte op en/of onder de armoedegrens leven. Zij formuleerden zes aanbevelingen om de terugkeer naar duurzaam werk mogelijk te maken. Beleidsmedewerkers Sanne Coremans en Christophe Teirlinck gingen in gesprek met mensen in langdurige ziekte en een eventuele terugkeer naar werk. Ze schreven een artikel met verhalen en aanbevelingen dat Sociaal.Net publiceerde op 29/1/2026. We werkten ook mee aan een artikel in De Morgen op 5/3/2026.

MijnHuurrecht: Advies voor een toegankelijke huurtoelage

Het Netwerk tegen Armoede publiceerde in september 2025 een adviesnota met een korte evaluatie van de bestaande instrumenten ‘Vlaamse huurpremie’ en ‘huursubsidie’. Verder bevat de nota aanbevelingen hoe het beter kan vanuit de ervaringskennis van mensen in armoede. De nota is het resultaat van een participatief traject met mensen in armoede van een aantal lokale armoedeverenigingen en onderdeel van een officiële Vlaamse armoedetoets.

Op 2/10/2025 stelden we de adviesnota voor aan Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere, samen met een aantal verenigingen.

Iedereen Verdient Vakantie: Advies over het decreet én aanbod

Bijna een kwart van de Belgen (ongeveer 2,5 miljoen of 21,6%) kan zich geen week vakantie veroorloven (Statbel, 2024). Dat gaat vooral over mensen die een verhoogd risico lopen op armoede en sociale uitsluiting. Om iets aan de vakantiedrempels te doen, keurde het Vlaams Parlement op 29 juni 2022 het Decreet Iedereen Verdient Vakantie goed. Dat decreet moet ervoor zorgen dat élke Vlaming zijn of haar recht op vakantie ten volle kan beleven. Aangezien het een nieuw decreet is, is het belangrijk om de efficiëntie en effectiviteit van het decreet te evalueren. Dit dossier omvat een eerste kwalitatief deel van de evaluatie.

Brugfiguren terug aan de schoolpoort op 1/9?

De strijd voor gelijke kansen voor ieder kind woedt nog steeds volop. Scholen hebben te maken met vragen en uitdagingen waarvoor zij niet altijd de oplossing in huis hebben. Brugfiguren vormen een belangrijk deel van de oplossing. Ze ondersteunen gezinnen, helpen scholen in hun beleid rond schoolkosten of betrokkenheid van ouders en nemen de signalen van ouders en scholen mee naar het lokale en Vlaamse beleid om structurele oplossingen te zoeken. De vraag naar brugfiguren is groot. Maar liefst 138 gemeenten tekenden in op de projectsubsidie in het kader van het Plan Samenleven. “Van de 48 projecten met lokale bondgenoten werkt het overgrote deel rond brugfiguren. En daarnaast zijn er nog tal van lokale besturen die zelf beslist hebben te investeren in brugfiguren. Omdat ze belangrijk zijn en impact hebben. Toch is het onzeker of ze in september nog wel met zoveel zullen zijn. De Vlaamse Regering zal de projectsubsidies mogelijk niet verlengen tegen 1/9”, zegt algemeen coördinator Heidi Degerickx van het Netwerk tegen Armoede.

De Vlaamse Armoedetoets als instrument in de strijd tegen armoede

Met deze nota willen we beleidsmakers helpen om een armoedetoets op een haalbare manier toe te passen. De armoedetoets is een instrument om effectief beleid te maken voor en door mensen in armoede.

Dossier: Een brug tussen onderwijs en welzijn voor gezinnen in armoede

Brugfiguren hebben verschillende profielen, maar wel één gemene deler. Het zijn sociale professionals die in de context van de school extra inspanningen doen om noden van ouders en kwetsbare gezinnen te capteren. Met dit dossier werpen we een licht op hun specifieke rol in de schoolcontext, hun signaalfunctie naar beleidsmakers en hun enorme meerwaarde in het doorbreken van (generatie)armoede.**

Dossier Werkloosheid: Werkzoekenden in armoede aan het woord

Het versterkte activeringsbeleid naar werk in Vlaanderen en de hervorming van werkloosheidsuitkeringen op de federale onderhandelingstafel geven aanleiding tot maatschappelijke en politieke debatten over werk en werkloosheid. De stem van mensen in armoede op zoek naar werk ontbreekt vaak in de debatten en de verschillende maatregelen. In samenwerking met verschillende lokale armoedeverenigingen brengt het Netwerk tegen Armoede advies over de zoektocht naar werk vanuit de ervaringsdeskundigheid van mensen in armoede. Werk kan een hefboom zijn uit armoede, maar dat is niet automatisch het geval. Werken betekent niet voor iedereen een duurzame job met goede verloning. Vanuit de verschillende drempels die mensen in armoede ervaren, formuleren ze 4 centrale aanbevelingen om van werk een hefboom uit armoede te maken.

Een aantal mensen die getroffen zijn door de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd, deed hun verhaal in de media.

Naar een volwaardige arbeidsdeelname van vrouwen met een migratieachtergrond

De werkzaamheidsgraad van vrouwen die buiten de EU geboren zijn, behoort tot de allerlaagste van Europa. De Vlaamse Regering ziet in o.a. vrouwen met een migratieachtergrond, zowel werkzoekend als niet-beroepsactief, een potentiële arbeidsreserve. LEVL, Furia, Netwerk tegen Armoede, ella vzw en Femma lieten deze vrouwen zelf aan het woord en brengen enkele hefbomen voor een volwaardige arbeidsdeelname in kaart.

Advies Netwerk tegen Armoede over het wetsvoorstel derdebetalersregeling

Het Netwerk tegen Armoede adviseert positief over het nieuwe wetsvoorstel dat de derdebetalersregeling verplicht wil maken voor alle soorten van zorg door alle zorgverstrekkers en voor iedereen. Ziek maakt arm en arm maakt ziek. Mensen in armoede stellen vaak gezondheidszorg uit omwille van financiële redenen. De ongelijkheid in toegang tot gezondheidszorg neemt elk jaar toe. Sinds 2022 is de derdebetalersregeling verplicht bij huisartsen voor patiënten die recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming (VT). Het Netwerk tegen Armoede merkt dat mensen daardoor minder vaak zorg uitstellen. Meer en meer huisartsen passen de derdebetalersregeling ook universeel toe voor alle patiënten. Daar wint iedereen bij op het vlak van administratieve vereenvoudiging en een lagere drempel tot zorg.

Mensen in armoede aan het woord over de UiTPAS

Het Netwerk tegen Armoede maakte een dossier over de UiTPAS naar aanleiding van de officiële evaluatie van de UiTPAS in 2024. De UiTPAS met kansentarief is ontstaan vanuit een sterke samenwerking met het Netwerk tegen Armoede. De doelstelling van de UiTPAS met kansentarief is: het reguliere, georganiseerde vrijetijdsaanbod betaalbaar en toegankelijk maken voor mensen met een beperkt budget. Tijdens de evaluatie van het bereiken van deze doelstelling, is het essentieel om ervaringskennis van mensen in armoede en toeleiders mee te nemen. Foto: © Gert Cools

Gratis schoolmaaltijden zijn onvoldoende hefboom in strijd tegen armoede

Onderwijs kan een belangrijke hefboom zijn om de armoedecirkel te doorbreken. Schoolteams kunnen namelijk echt het verschil maken voor gezinnen in armoede. Leerkrachten en schooladministraties vangen enorm veel signalen op, bijvoorbeeld onbetaalde schoolfacturen, steeds dezelfde leerlingen die niet mee op uitstap gaan of zonder boeken in de klas zitten en huiswerk dat niet gemaakt wordt. Een van de vele signalen die schoolteams opvangen zijn ongezonde lunchboxen op school. Het Netwerk tegen Armoede is van oordeel dat het belangrijk is na te gaan wat er achter de signalen zit. Er gaat namelijk al heel veel aan vooraf vooraleer een ouder de schoolrekening niet betaalt of zijn/haar kind met ongezonde voeding naar school laat gaan. De mogelijkheid tot maaltijden op school biedt een belangrijke kans binnen het algemeen welzijnsbeleid. De positieve effecten voor gezinnen mogen niet onderschat worden, maar de randvoorwaarden ook niet. Maaltijden op school mogen echter niet herleid worden tot armoedebeleid. Daarvoor zijn er structurele maatregelen nodig die gezinnen in staat stellen de armoedecirkel te doorbreken. De 24 speerpunten uit ons memorandum bieden hiertoe een goede start.

één stem voor gelijke kansen

De politieke verkiezingen van 9 juni 2024 beloven een cruciaal moment te worden voor gelijke kansen in Vlaanderen. Daarom sloegen RoSa vzw, Vrouwenraad, çavaria, Kif Kif, GRIP vzw, het Netwerk tegen Armoede en Ella vzw de handen in elkaar. In aanloop naar de verkiezingen zullen de organisaties, elk vanuit onze eigen expertise, de partijprogramma’s van de zeven grootste Vlaamse partijen grondig analyseren. Op basis hiervan schrijven ze vijf thematische gelijkekansendossiers, waarin ze uiteenzetten hoe de thema’s gender, LGBTI+, racisme, handicap en armoede aan bod komen in de verschillende partijprogramma’s. Ze lichten uit welke knelpunten de partijen naar voren schuiven, hoe ze beogen werk te maken van gelijke kansen op deze gebieden en welke hiaten eventueel opvallen.

Lancering campagne Onderwijs is geen luxe, het is een basisrecht!

“Onderwijs is geen luxe, het is een basisrecht!” Dat is de centrale boodschap van de campagne van het Netwerk tegen Armoede en de 61 lokale verenigingen voor de Vlaamse verkiezingen van 9 juni. Onderwijs kan een hefboom uit armoede zijn, maar is dat momenteel niet. Voor 1 op 8 kinderen in Vlaanderen die opgroeien in armoede, biedt ons onderwijs niet de kans tot maximale zelfontplooiing.

Minister Lalieux in gesprek met armoedenetwerken over Europees voorzitterschap België in 2024

Op 24/1/2024 ging federaal minister Karine Lalieux in gesprek met mensen in kwetsbare positie uit de Belgische armoedenetwerken in kader van Europees voorzitterschap van België in het voorjaar 2024. Het was een verhelderend gesprek met getuigenissen van De Knoop over het thema inkomen, A'kzie en Betonne Jeugd over het thema dak- en thuisloosheid en van Maxim van De Vrolijke Kring over zijn deelname aan de PEP-meeting in Madrid in november 2023.

Een eerste reactie op het centraal inschrijvingsregister en actualisatie sociale huur vanuit het Netwerk tegen Armoede

Het woondecreet introduceert een centraal inschrijvingsregister, waarmee (potentiële) kandidaat-huurders vanaf 2 januari 2024 zelf hun inschrijving voor een sociale woning online kunnen starten. Het centraal inschrijvingsregister luidt een digitale revolutie in met het inschrijven van kandidaat-huurders, maar we mogen niet vergeten dat niet iedereen meesurft op een digitale golf. Bestaande kandidaat-huurders dienen hun dossier in dit digitale register te bevestigen. Deze verandering vereist aangepaste procedures bij woonmaatschappijen en hun partners.

Jaarboek Armoede 2023: Armoede bestrijden vraagt om meerlagig bestuur

Op 11/12/2023 heeft de Universitaire Stichting voor Armoedebestrijding het Jaarboek Armoede en Ongelijkheid 2023 voorgesteld tijdens een colloquium. Armoedebestrijding vergt een aanpak over verschillende beleidsdomeinen heen. België kent daarbij een ingewikkelde staatsstructuur waar bevoegdheden verspreid zijn over verschillende niveaus. Bovendien is een veelheid aan actoren betrokken wat we een ‘meerlagig bestuur’ noemen. Lokale besturen zijn een cruciale partner, maar niet alles mag worden afgeschoven op het lokale niveau. Decentralisering kan ook gevaren inhouden. Het Netwerk tegen Armoede schreef een hoofdstuk met cases van hoe deze verschillende beleidsniveaus op elkaar inspelen en welke (positieve, maar ook negatieve) gevolgen dat heeft voor mensen in armoede.

Arm Vlaanderen 10 jaar later in PANO

Op 6/12/2023 zond het programma PANO op VRT 1 een heel sterke reportage 'Arm Vlaanderen 10 jaar later uit'. De reportage geeft een gezicht aan armoede en toont heel goed dat worstelen met armoede een werk van lange adem is en immense volharding vraagt van de mensen. Maar het toont ook hoe een globale aanpak op verschillende levensdomeinen nodig is om armoede structureel te bestrijden. We mogen mensen in een kwetsbare positie niet in de steek laten. Armoedebeleid vraagt een langetermijnvisie en samenwerking van overheid, beleidsmakers, middenveld, media ... samen met en in dialoog met de mensen zelf. De avond van de uitzending en de volgende morgen kwamen verschillende experts aan het woord die het opnemen van de structurele strijd tegen armoede.

Dossier sociale kloof in Vlaanderen

De krant De Morgen publiceerde in de eerste week van december 2023 een dossier over de sociale kloof in Vlaanderen. Dagelijks verschenen artikels en interviews met (armoede-)experts en mensen in een kwetsbare positie. Het dossier belicht verschillende levensdomeinen waar de sociale kloof zich manifesteert, zoals wonen, werk, inkomen, onderwijs, erfenis ... Ook het Netwerk tegen Armoede werkte mee aan het dossier door interviews te geven en kennis uit te wisselen. Hoe groot is de ongelijkheid in Vlaanderen? Waarom wordt de kloof tussen arm en rijk alleen maar groter? Conclusie: we weten exact wat we moeten doen om armoede aan te pakken, maar het gebeurt niet.

Maxim en Ann op Europese vergadering van ervaringsdeskundigen in Madrid

België is voorzitter van de Europese Unie in de eerste helft van 2024. BAPN, het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding, speelde een actieve rol in het vormgeven van het sociaal programma van het Belgisch Voorzitterschap. BAPN ging naar de European Meeting of People Experiencing Poverty (PEP) in Madrid op 14 en 15/11/2023 om aanbevelingen te geven en te verzamelen. Ervaringsdeskundigen Maxim en Ann namen er beiden het woord voor België. "Participatie is belangrijk! Het zorgt ervoor dat de maatregelen worden versterkt en effectief kunnen helpen."

Dossier Dak- en thuisloosheid

Dé dakloze persoon bestaat niet. Het gaat evengoed over mensen die gedurende korte periodes bij vrienden slapen om dan weer verder te trekken, de zogenaamde sofaslapers. Het gaat over jongeren die uit huis gezet zijn, in kraakpanden, garages of caravans wonen. Het gaat bijvoorbeeld ook om gezinnen met precair verblijfsrecht, of jonge mensen op de drempel van volwassenheid die zelf een precair verblijfsrecht hebben. Dak- en thuis is een complexe problematiek die een geïntegreerde aanpak vraagt op verschillende beleidsniveaus.

Acht oplossingen om het dienstenchequesysteem fundamenteel bij te sturen

Opnieuw heeft de Vlaamse Regering een kans gemist om het dienstenchequesysteem fundamenteel bij te sturen. Er wordt nu wel een extra budget vrijgemaakt, maar voorlopig blijft het onduidelijk wat daarmee zal gebeuren. Het ACV, het Vlaams, Brussels en Belgisch Netwerk tegen Armoede, Femma, Furia, Ella, Vrouwenraad en Vluchtelingenwerk Vlaanderen en LEVL hebben 8 concrete voorstellen om de situatie van de 90.000 huishoudhulpen in Vlaanderen fundamenteel te verbeteren.

Moeders met migratieachtergrond op zoek naar werk én kinderopvang

Vrouwen op het kruispunt van armoede en migratie stuiten op een reeks ontmoedigende hindernissen als ze economisch onafhankelijk willen zijn. Een gebrek aan betaalbare, betrouwbare, bereikbare, beschikbare en bruikbare kinderopvang maakt arbeidsdeelname voor deze moeders bijna onmogelijk. Dat hindert hun carrièrekansen en verzwakt hun financiële positie.

Overzicht vrijetijdsaanbod voor mensen met een beperkt budget of kwetsbaarheid

Een overzicht voor vrijetijdsaanbieders en sociale partnerorganisaties die op zoek zijn naar een structureel (kortings)aanbod op vrijetijdsactiviteiten voor mensen met een beperkt budget.

Cultuurparticipatie van mensen in armoede: moeilijk bereikbare groepen bestaan niet

Deelname aan cultuur is een grondrecht. Investeren in cultuur is belangrijk voor het inclusiever en duurzamer maken van onze samenleving. Cultuur zorgt namelijk voor inclusiviteit, creativiteit, innovatie, en verbinding in een wereld gekenmerkt door verstedelijking, digitalisering, migratie, en groeiende socio-economische ongelijkheden. Voor maatschappelijk kwetsbare individuen kan deelnemen aan culturele activiteiten enorm veel betekenen: op een laagdrempelige en plezierige manier opnieuw deelnemen aan de samenleving. Deelnemen aan cultuur zorgt ervoor dat mensen in armoede afstand kunnen nemen van chronische stress, zelfvertrouwen opbouwen, talenten ontwikkelen, en een sociaal netwerk kunnen uitbouwen

Jongeren aan het woord over vrije tijd en welbevinden

Dit rapport omvat advies over twee prioriteiten van het jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan namelijk “vrije tijd voor allen” en “welbevinden en positieve identiteitsontwikkeling”. Een belangrijke meerwaarde van dit rapport is dat de ervaringen van jongeren in een maatschappelijk kwetsbare positie over vrije tijd en welbevinden uitvoerig zijn meegenomen. Wij hopen dat dit rapport nuttig zal zijn voor beleidsmedewerkers, onderzoekers, en praktijkwerkers, zodat zij in de toekomst beter kunnen inspelen op de uitdagingen en kansen die jongeren in armoede ervaren op vlak van vrije tijd en welbevinden. Dit rapport is gebaseerd op de input van een tweedaagse themawerking die op 1 en 2 november 2022 plaatsvond, maar bouwt ook verder op de ruime expertise die het Netwerk tegen Armoede heeft opgebouwd over de jaren heen in dialoog met jongeren en jeugdwerkers uit armoedeverenigingen.

Sterk Vrouwenwerk

Vrouwen hebben een groter risico om in armoede te belanden. Ze zijn niet alleen vaker financieel afhankelijk van hun partner, maar hebben ook minder toegang tot de arbeidsmarkt. Sterk Vrouwenwerk is een samenwerking tussen ZIJkant, een progressieve vrouwenbeweging, en het Vlaams Netwerk tegen Armoede. In dit project bundelen we onze expertise rond vrouwenrechten en armoedebestrijding. Het doel van het project is om vrouwen in armoede te begeleiden naar duurzame tewerkstelling bij een vaste retailpartner, structurele drempels die tewerkstelling in de weg staan aan te pakken en een toolkit te ontwikkelen voor een armoede-, gender- en cultuurbewuste bedrijfsculturen.

Wonen, een basisrecht voor iedereen: een bevraging bij nieuwkomers

Wonen is een basisrecht voor iedereen. Om zicht te hebben op de ervaringen en perceptie van nieuwkomers en hun woonnoden organiseerden LEVL in samenwerking met het Netwerk tegen Armoede, SAM, steunpunt Mens en Samenleving, ORBIT vzw, het Vlaams Huurdersplatform en Welzijnszorg vzw een algemene bevraging.